خبرگزاری مهر، گروه استانها: سد کوهبرد یا شهید دلنسب دهدشت پس از سالها انتظار به آبگیری و بهرهبرداری رسید، اما پرونده این پروژه با پایان ساخت بدنه سد بسته نشد؛ چراکه صدها هکتار از اراضی پاییندست همچنان در انتظار تکمیل سامانه انتقال، پمپاژ و برقرسانی هستند و وعدههای چندساله برای رساندن آب سد به زمینها هنوز به نتیجه نهایی نرسیده است.
قصه سد کوهبرد در کهگیلویه تنها ساخت یک سازه بتنی و ذخیره آب نیست، مسئله اصلی از جایی آغاز میشود که آب ذخیرهشده در مخزن باید از سد خارج و به زمینهای کشاورزی پاییندست برسد.
سد کوهبرد که با نام «شهید دلنسب» نیز شناخته میشود، در محدوده جنوب شرقی دهدشت و در مسیر دهدشت ـ بهبهان احداث شده است، هدف از اجرای این طرح، مهار روانآبها و سیلابهای منطقه، ذخیرهسازی آب و استفاده از ظرفیت آن برای تأمین آب اراضی کشاورزی پاییندست بود، ظرفیتی که میتوانست بخشی از اراضی دیم منطقه را به اراضی دارای آب مطمئن تبدیل و زمینه افزایش تولید کشاورزی را فراهم کند.
عملیات اجرایی پروژه از اوایل دهه ۱۳۹۰ دنبال شد و قرار بود سد در مدت حدود پنج سال و با اعتباری در حدود ۲۰ میلیارد ریال به بهرهبرداری برسد، اما کمبود اعتبار و وقفههای متعدد، زمان اجرای پروژه را به سالها بعد کشاند.
در جریان سفر دولت سیزدهم به کهگیلویه و بویراحمد نیز تکمیل سد کوهبرد در فهرست پروژههای مورد توجه قرار گرفت و در سال ۱۴۰۰، ۴۷۰ میلیارد ریال برای تکمیل آن اختصاص یافت، در همان مقطع نیاز تکمیل پروژه حدود ۵۰۰ میلیارد ریال اعلام شد و گفته شد برای اجرای طرح تاکنون حدود ۴۰ میلیارد تومان هزینه شده است.
در نهایت بدنه سد تکمیل و پروژه در سال ۱۴۰۱ آبگیری و وارد مدار بهرهبرداری شد؛ اما این پایان ماجرا نبود.
سدی که ساخته شد اما زنجیره انتقال کامل نشد
مشکل اصلی کوهبرد بعد از آبگیری خود را نشان داد، آب در مخزن جمع شد اما سامانهای که باید این آب را به زمینهای پاییندست منتقل کند، هنوز به طور کامل آماده نبود.
در مطالعات و برنامههای اولیه، حدود ۴۰۰ هکتار از اراضی پاییندست برای بهرهمندی از آب سد هدفگذاری شده بود، در اظهارات بعدی مسئولان نیز از بیش از ۴۰۰ هکتار اراضی قابل آبیاری سخن گفته شده است، هرچند در برخی اظهارات، سطح اراضی هدف حدود ۳۵۰ هکتار عنوان شده است.
به این ترتیب، اختلاف عدد ۳۵۰ تا بیش از ۴۰۰ هکتار در اظهارات مسئولان، اصل مسئله را تغییر نمیدهد، صدها هکتار زمین کشاورزی در پاییندست سد قرار دارد که بهرهمندی آنها از آب کوهبرد به تکمیل سامانه انتقال وابسته است.
در واقع، سد ساخته شده، آبگیری انجام شده و سرمایهگذاری سنگینی برای آن صورت گرفته، اما حلقه اتصال «مخزن» به «مزرعه» همچنان کامل نشده است.
وعده ۱۱۰ میلیارد تومانی برای سامانه انتقال
در سال ۱۴۰۳، یدالله رحمانی، استاندار وقت کهگیلویه و بویراحمد، در بازدید از سد کوهبرد درباره مرحله بعدی پروژه توضیح داد که فاز نخست سد انجام شده و فاز دوم شامل اجرای شبکه انتقال و خطوط سوم و چهارم است.
رحمانی در آن مقطع اعلام کرد برای اجرای این مرحله حدود ۱۱۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز است و تأمین این اعتبار از محل منابع ملی پیگیری خواهد شد.
استاندار همچنین از ضرورت اخذ کمیسیون ماده ۲۳ برای اجرای پروژه جدید سخن گفت و اعلام کرد تلاش میشود اعتبار مورد نیاز در لایحه بودجه ۱۴۰۴ پیشبینی شود.
این وعده در شرایطی مطرح شد که سد از سال ۱۴۰۱ آبگیری شده بود، اما زمینهای پاییندست هنوز به آب سد دسترسی کامل نداشتند.
۱۷۰ کیلومتر لوله در مسیر انتقال آب
موضوع زمانی جدیتر میشود که حجم عملیات مورد نیاز برای تکمیل سامانه انتقال بررسی شود.
در سال ۱۴۰۴، رضا فرازی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد، درباره وضعیت شبکه انتقال اعلام کرد بیش از ۴۰۰ هکتار از اراضی پاییندست قابلیت استفاده از آب سد را دارند.
در همین دوره اعلام شد برای اجرای خط چهارم انتقال آب حدود ۱۷۰ کیلومتر لولهگذاری مورد نیاز است.
همچنین حدود پنج کیلومتر لوله خریداری شده بود و مسئولان از اختصاص اعتبارات استانی و ملی برای ادامه خطوط انتقال خبر دادند، اما لوله تنها یک بخش از این زنجیره است؛ برای رساندن آب از مخزن به اراضی، تکمیل ایستگاههای پمپاژ، برقرسانی و شبکه توزیع نیز ضرورت دارد.
اعتبار آمد، اما سامانه هنوز کامل نشده است
در سال مالی ۱۴۰۴ نیز برای ادامه روند تکمیل سد کوهبرد اعتبارات جدیدی اختصاص یافت، بر اساس آخرین گزارشهای منتشرشده، مجموع اعتبار تخصیصیافته ۱۲ میلیارد تومان بوده که از این میزان، ۶ میلیارد تومان اعتبار استانی برای پرداخت مطالبات گذشته و تملک اراضی محدوده سد و ۶ میلیارد تومان اعتبار ملی برای خرید سه دستگاه الکتروپمپ شناور اختصاص یافته است.
خرید الکتروپمپها اگرچه بخشی از مسیر تکمیل سامانه انتقال را جلو میبرد، اما به معنای پایان پروژه نیست؛ چراکه شبکه انتقال، پمپاژ و برقرسانی باید به صورت یک مجموعه واحد تکمیل و وارد مدار شود.
آخرین وضعیت در سال ۱۴۰۵
در سال ۱۴۰۵ نیز مسئله کوهبرد همچنان در فهرست پروژههای نیازمند تعیین تکلیف در شهرستان کهگیلویه قرار دارد.
آخرین اظهارات مسئولان نشان میدهد مسئله اصلی دیگر ساخت بدنه سد نیست، بلکه تأمین اعتبار و تکمیل زیرساختهای انتقال آب است؛ موضوعی که چند سال پس از آبگیری سد همچنان ادامه دارد.
آب سد هست، سامانه انتقال باید کامل شود
رئیس سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت سد کوهبرد اظهار کرد: این سد ظرفیت مناسبی برای تأمین آب اراضی کشاورزی پاییندست دارد و تکمیل سامانه انتقال آن باید با جدیت دنبال شود.
رضا فرازی افزود: بیش از ۴۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی پاییندست سد کوهبرد قابلیت بهرهمندی از آب این سد را دارند و با تکمیل شبکه انتقال، پمپاژ و زیرساختهای مورد نیاز، امکان استفاده از ظرفیت سد برای توسعه کشاورزی منطقه فراهم میشود.
وی بیان کرد: بخشی از لولههای مورد نیاز سامانه انتقال خریداری شده و برای ادامه اجرای خطوط انتقال نیز از محل اعتبارات استانی و ملی پیگیریهایی انجام شده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد ادامه داد: تلاش میشود با استفاده از اعتبارات اختصاصیافته، لوله مورد نیاز برای اجرای خطوط سوم و چهارم تأمین شود.
وی با اشاره به بخشهای باقیمانده طرح گفت: علاوه بر خطوط انتقال، موضوع پمپاژ و شبکه برق نیز باید تکمیل شود و با همکاری مجموعه استانداری، این بخشها نیز به سرانجام برسد.
فرازی تأکید کرد: صرف وجود آب در مخزن سد به معنای بهرهبرداری از آن نیست و باید مجموعه زیرساختهای انتقال، پمپاژ و برقرسانی تکمیل شود تا آب به اراضی هدف برسد.
اعتبار استانی به تنهایی پاسخگوی پروژه نیست
فرماندار کهگیلویه نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت سد کوهبرد اظهار کرد: این سد یکی از ظرفیتهای مهم شهرستان برای توسعه کشاورزی است و نباید اجازه داد سرمایهگذاری انجامشده در آن بدون رسیدن آب به اراضی پاییندست باقی بماند.
سیدایرج کاظمیجو افزود: سد کوهبرد در سال ۱۴۰۱ تحویل شده، اما به دلیل محدودیت اعتبارات استانی، بخشهای مورد نیاز برای بهرهبرداری کامل آن از جمله سامانه انتقال و پمپاژ به سرانجام نرسیده است.
فرماندار کهگیلویه تصریح کرد: اعتبارات استانی به تنهایی پاسخگوی حجم عملیات مورد نیاز این پروژه نیست و برای تکمیل آن باید منابع اعتباری مناسبتری اختصاص پیدا کند.
کاظمیجو با اشاره به ظرفیت سد برای تأمین آب اراضی منطقه گفت: بهرهبرداری کامل از این ظرفیت میتواند به رونق کشاورزی، بهبود معیشت بهرهبرداران و ایجاد فرصتهای شغلی در منطقه کمک کند.
وی تأکید کرد: بیش از یک دهه برای اجرای این پروژه هزینه و زمان صرف شده و اکنون باید با تأمین اعتبار و تکمیل شبکه انتقال و پمپاژ، زمینه استفاده واقعی مردم از این ظرفیت فراهم شود.
سد تمام شد، پروژه هنوز تمام نشده است
کوهبرد امروز با یک تناقض عمرانی روبهرو است، از یک سو سدی ساخته و آبگیری شده و از سوی دیگر، صدها هکتار زمین در پاییندست همچنان منتظر تکمیل مسیری است که باید آب را به آنها برساند.
مرور وعدهها نیز نشان میدهد مسئله انتقال آب تازه ایجاد نشده است، از وعده تأمین اعتبار در سال ۱۴۰۰ تا وعده ۱۱۰ میلیارد تومانی در سال ۱۴۰۳، اعلام نیاز به ۱۷۰ کیلومتر لوله در سال ۱۴۰۴ و اختصاص اعتبار برای خرید پمپ، مسئله اصلی همواره تکمیل زنجیره انتقال بوده است.
مسئله کوهبرد دیگر ساخت سد نیست، حلقه مفقوده، رساندن آب از مخزن به زمین است.
وقتی بدنه سد تکمیل و آبگیری شده اما سامانه انتقال، پمپاژ و برقرسانی هنوز کامل نیست، بهرهبرداری واقعی از سرمایهگذاری انجامشده به تأخیر میافتد، اکنون مطالبه اصلی باید از «وعده اعتبار» عبور کند و به اعتبار نهایی، برنامه زمانبندی و تاریخ دقیق رساندن آب به اراضی پاییندست برسد، تا آب پشت سد، سرانجام به آب پایدار در مزرعه تبدیل شود.
نظر شما